Een aggregaat kiezen op alleen het wattage van één machine is een klassieke fout. Een slijper van 2.000 watt lijkt bijvoorbeeld eenvoudig te voeden met een 2 kW generator, maar in de praktijk spelen arbeidsfactor, startstroom, gelijktijdige belasting en vermogensreserve mee. Bij motoren, compressoren en andere machines kan het benodigde piekvermogen bovendien veel hoger zijn dan het nominale verbruik.

Daarom worden aggregaten vaak in kVA gespecificeerd, terwijl elektrisch gereedschap meestal kW of watt vermeldt. Wie die twee zonder nadenken gelijkstelt, kan eindigen met een generator die bij het starten in beveiliging gaat of waarvan de spanning te ver inzakt. In deze gids leggen we uit hoe je het benodigde vermogen stap voor stap inschat en wanneer je extra reserve moet nemen.

kW en kVA: wat is het verschil?

kW is het werkelijke actieve vermogen dat wordt gebruikt om arbeid te verrichten. kVA is het schijnbare vermogen: spanning x stroom, zonder correctie voor de arbeidsfactor. Bij een zuiver ohmse belasting liggen kW en kVA dicht bij elkaar. Bij motoren en elektronica kan de arbeidsfactor lager zijn.

Een eenvoudige relatie is: kVA = kW / arbeidsfactor. Heeft een machine bijvoorbeeld 2,2 kW vermogen en een arbeidsfactor van 0,9, dan is het schijnbare vermogen ongeveer 2,44 kVA. Dat is nog zonder rekening te houden met startpiek of andere gelijktijdige verbruikers.

Let op: Gebruik voor een definitieve keuze de gegevens op het typeplaatje en documentatie van de machine. Startstromen verschillen sterk per motor, regeling en toepassing.

Stap 1: noteer alle apparaten die tegelijk moeten kunnen draaien

Maak geen lijst van alles wat ooit op de bouwplaats staat, maar van de apparatuur die daadwerkelijk gelijktijdig moet werken. Een stofzuiger die samen met een zaagmachine start, telt bijvoorbeeld wel mee. Een koffiemachine die alleen tijdens de pauze wordt gebruikt, hoeft misschien niet in dezelfde piekberekening.

Stap 2: kijk naar continu vermogen én startvermogen

Verwarmingselementen en veel eenvoudige weerstandslasten starten vrijwel zonder grote piek. Elektromotoren kunnen bij het inschakelen tijdelijk meerdere keren hun normale stroom vragen. Compressoren zijn berucht omdat ze tegen druk kunnen starten. Ook bepaalde zagen, pompen en koelinstallaties kunnen een flinke piek veroorzaken.

Een generator die continu voldoende vermogen heeft, kan daardoor toch uitvallen op het moment dat een motor start. Fabrikantgegevens over aanloopstroom of startfactor zijn daarom belangrijker dan een generieke internetvuistregel.

Stap 3: tel de gelijktijdige belasting op

Stel dat je tegelijk een 2,2 kW machine, een 1,2 kW stofzuiger en 300 watt verlichting gebruikt. Dan zit je al op 3,7 kW actief vermogen, nog vóór correctie voor arbeidsfactor en startpieken. De grootste motor bepaalt vervolgens vaak hoeveel extra piekreserve nodig is.

Stap 4: kies voldoende reserve

Een aggregaat continu op zijn absolute maximum laten draaien is zelden ideaal. Reserve helpt bij korte pieken, toekomstige extra apparatuur en een stabieler bedrijf. Hoeveel reserve nodig is, hangt af van generator, toepassing en belasting. Bij gevoelige of zwaar startende apparatuur is meer marge doorgaans verstandiger dan bij een eenvoudige constante belasting.

Rekenvoorbeeld: zaagmachine met stofafzuiging

Neem een elektrische zaagmachine van 2,0 kW met een stofzuiger van 1,2 kW. Als beide tegelijk gebruikt worden, is het gezamenlijke actieve vermogen 3,2 kW. De motor van de zaag kan bij inschakelen tijdelijk extra vermogen vragen. Een aggregaat dat precies 3,2 kW continu kan leveren biedt dan weinig marge. Kijk daarom naar de startgegevens van de zaag en kies de generator op zowel continu als piekvermogen.

Rekenvoorbeeld: compressor

Een compressor is een goed voorbeeld van apparatuur waarbij alleen het nominale motorvermogen misleidend kan zijn. De elektromotor moet bij starten de compressor op gang brengen en kan een aanzienlijke aanloopstroom vragen. Een relatief kleine compressor kan daardoor een verrassend grote generator nodig hebben. Controleer specifiek of de generator geschikt is voor het starten van de betreffende motor.

Rekenvoorbeeld: lasapparaat

Bij lasapparatuur moet je niet alleen naar het maximale lasvermogen kijken. Ingangsstroom, inschakelduur en het type inverter spelen mee. Raadpleeg de technische gegevens van het lasapparaat en kies een generator die voldoende stabiele voeding levert. Laat bij twijfel de combinatie controleren voordat je op locatie afhankelijk wordt van de generator.

1-fase of 3-fase?

Een 230V machine vraagt een andere aansluiting dan een 400V 3-fase machine. Een 3-fase aggregaat heeft bovendien niet automatisch zijn volledige totale vermogen beschikbaar op één 230V uitgang. Hoe het vermogen over fasen verdeeld kan worden verschilt per generator.

Controleer daarom niet alleen het totaalvermogen in kVA, maar ook het maximaal beschikbare vermogen per aansluiting en fase. Dit is vooral belangrijk wanneer zware 230V apparatuur op een 3-fase generator wordt aangesloten.

Wanneer is een power station een alternatief?

Voor mobiele toepassingen zonder uitlaatgassen, korte inzet of gevoelige elektronica kan een professionele power station interessant zijn. De keuze verschuift dan van alleen kVA naar continu vermogen in watt, piekvermogen en batterijcapaciteit in Wh. Voor lange zware belasting blijft een brandstofaggregaat vaak praktischer, terwijl accu-energie juist sterk kan zijn bij tijdelijke of binnen geschikte omstandigheden toegestane inzet.

BJC-advies: stuur het typeplaatje mee

Wie echt zeker wil weten welke generator nodig is, kan het beste de gegevens van de zwaarste machines verzamelen: spanning, stroom, vermogen, fase, arbeidsfactor en eventuele startstroom. Met foto’s van typeplaatjes kan veel gerichter worden gerekend dan met alleen “ik wil een compressor aansluiten”.

BJC Tools voert aggregaten van onder andere D’Orly en Genermore, naast moderne mobiele energieoplossingen. De juiste keuze begint bij de belasting, niet bij de generator.